Federacja Organizacji Kresowych

Dowody Rady Głównej Opiekuńczej

     W czasie okupacji niemieckiej w Generalnej Guberni działała Rada Główna Opiekuńcza, jedyna oficjalna organizacja polska dopuszczona przez Niemców. Jej zadaniem było zajmowanie się sprawami opieki społecznej. W każdym dystrykcie, od polowy 1941 roku także w Małopolsce Wschodniej, działały ogniwa Rady na szczeblu powiatu. Funkcjonariusze tych ogniw nadsyłali do filii we Lwowie i do centrali w Krakowie, meldunki o napadach Ukraińców na Polaków, gdy miały one miejsce. W ten sposób powstawał w RGO zbiór dokumentów będący nie dającym się obalić dowodem czystki etnicznej dokonywanej w 1943 i w pierwszej połowie 1944 roku w trzech południowo-wschodnich województwach II Rzeczpospolitej.      W RGO, w filii lwowskiej a potem w centrali w Krakowie, pracował Józef Widajewicz, przed wojną pracownik naukowy uniwersytetu poznańskiego, który opiekował się tym zbiorem dokumentów. Gdy zbliżała się Armia Czerwona, przeniósł je do swego domu w Krakowie, a przed śmiercią przekazał je bratu Janowi. Gdy nadszedł odpowiedni czas syn Jana, przez ojca przed śmiercią upoważniony, przekazał dokumenty do Ossolineum. Nastąpiło to w 1992 roku.
     Zaś jedenaście lat później Fundacja Centrum Dokumentacji Czynu Niepodległościowego wydała książkę będąca pierwszym tomem serii pt. Dokumenty do dziejów stosunków polsko-ukraińskich. Ten tom jest prezentacją dowodów zbrodni ukraińskich.
     Lucyna Kulińska i Adam Roliński opracowali go i opatrzyli wstępem.
     Książka zawiera 353 dokumenty. W przeważającej części są to meldunki o dokonanych napadach z ich opisami i zestawieniem ofiar.
     Jeszcze raz trzeba podkreślić, ze są to dowody nie dające się podważyć, gdyż były sporządzane zaraz po takim napadzie. Obrońcy nacjonalizmu ukraińskiego, OUN i UPA, starający się podważyć każdy z coraz się pojawiających nowych dowodów zbrodni, tu nie mogą mieć pola do popisu.
     Te meldunki pozwalają zbilansować całość strat polskich z ręki Ukraińców ogarniętych nienawiścią do Polaków. Jedynie zabójstwa dokonane po wejściu do Galicji Armii Czerwonej, nie są objęte tym zbiorem.
     Razem z czasopismem „Na Rubieży” redagowanym przez Stowarzyszenie Upamiętnienia Ofiar Zbrodni Nacjonalistów Ukraińskich z siedzibą we Wrocławiu, są to główne źródła wiedzy o martyrologii ludności polskiej na tamtym terenie. Chociaż szykują się następne opracowania.